België
Juridisch kader
Elk ongeval dat een letsel veroorzaakt aan een werknemer en dat zich voordoet tijdens en door het feit van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst, kwalificeert als een arbeidsongeval. Hetzelfde geldt voor ongevallen die zich voordoen op de weg van en naar het werk. De vermoeidheidstoestand van de betrokken persoon, en de oorzaak daarvan, doen hieraan geen afbreuk. De situatie is vergelijkbaar wanneer uw werknemer de hele nacht heeft gefeest, niet slaapt door de komst van een pasgeboren kind of regelmatig aan slapeloosheid lijdt. Een recente studie, uitgevoerd door KBC Verzekeringen, wijst in dit verband op de niet te verwaarlozen omvang van slaapproblemen bij werknemers. Zo zou niet minder dan 43 % van de Belgische werknemers met dergelijke problemen kampen, met alle denkbare gevolgen voor hun concentratie, productiviteit en welzijn.
Procedure bij een ongeval
Indien zich aldus een arbeidsongeval voordoet, moet u het ongeval aangeven bij de verzekeringsonderneming waarbij u uw verplichte arbeidsongevallenverzekering heeft afgesloten. Vergeet in dit verband niet dat elk ongeval dat aanleiding geeft tot een arbeidsongeschiktheid van ten minste 4 dagen moet leiden tot het opstellen van een arbeidsongevallensteekkaart. In geval van een ernstig arbeidsongeval moet bovendien onmiddellijk melding worden gedaan aan de bevoegde afdeling van het regionaal toezicht van de Algemene Directie Toezicht op het Welzijn op het Werk.
Verplichting van de werkgever: bescherming van de gezondheid en veiligheid op het werk
Als werkgever bent u verplicht om toe te zien op de gezondheid en veiligheid van uw werknemers. In dat verband is het, in het kader van uw welzijnsbeleid en uw voortdurende risico-evaluatie, aangewezen om het thema vermoeidheid op het werk aan te kaarten, in het bijzonder voor functies en werkposten waarvoor overmatige vermoeidheid een groter risico op negatieve gevolgen inhoudt. Het is immers duidelijk dat de gevolgen van overmatige vermoeidheid niet dezelfde zullen zijn voor een medewerker op de boekhouding als voor een bestuurder van werfmachines. Ook hier, zoals steeds in deze materie, blijft een systematische en voortdurende risicoanalyse het sleutelwoord.
Conclusie
Samengevat: voetbal of geen voetbal, een ongeval dat zich in het kader van de arbeidsovereenkomst voordoet als gevolg van overmatige vermoeidheid, is een arbeidsongeval in de zin van het Belgische recht. De werkgever dient dan ook zijn verzekeraar te contacteren wanneer zich een ongeval voordoet en de toepasselijke procedure ter zake strikt na te leven. De start van dit voor onze contreien “nachtelijke” wereldkampioenschap vormt evenwel een zachte herinnering aan de noodzaak om binnen uw ondernemingen een risicoanalyse uit te voeren en te allen tijde toe te zien op de naleving van de welzijnswetgeving.
Nederland
Juridisch kader
Indien sprake is van (i) schade, (ii) die is opgelopen in de uitoefening van de werkzaamheden, en (iii) een causaal verband tussen de schade en de werkzaamheden bestaat, kan in beginsel aansprakelijkheid worden vastgesteld. Indien de werkgever echter kan bewijzen dat aan de zorgplicht is voldaan of sprake is van eigen schuld of roekeloosheid aan de zijde van de werknemer, zal de werkgever niet aansprakelijk kunnen worden gehouden.
De ervaring leert dat het bewijzen van een causaal verband een heikel punt is. Het enkel oplopen van schade tijdens de uitoefening van werkzaamheden is namelijk onvoldoende. Om die reden kiest de werknemer er geregeld voor om een deskundige in te schakelen om het causaal verband aan te kunnen tonen. Verder kan ook discussie ontstaan wat onder ‘werkzaamheden’ en ‘werkplek’ moet worden verstaan (denk aan ongevallen op de werkplek na afronding van de werkzaamheden, ongevallen tijdens pauzetijd of ongevallen tijdens het thuiswerken).
Zorgplicht
Een werkgever heeft aan zijn zorgplicht voldaan als hij alle maatregelen heeft genomen en alle aanwijzingen heeft gegeven die redelijkerwijs nodig waren om de schade te voorkomen. Het is daarbij aan de werkgever om te stellen, en zo nodig te bewijzen, dat hij aan de zorgplicht heeft voldaan. Het enkel overhandigen van een risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E) is in ieder geval onvoldoende, nu de werkgever concrete maatregelen moet hebben getroffen om de schade te voorkomen. Ondersteunend bewijs kan daarbij helpen, zoals verklaringen van werknemers dat zij concrete instructies in het kader van hun veiligheid hebben ontvangen.
Eigen schuld en roekeloosheid
Een werkgever kan zich ook verweren door aan te tonen dat sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid aan de zijde van de werknemer. De werkgever moet in het geval van roekloosheid bewijzen dat de werknemer zich direct voorafgaand aan de handeling bewust was van de roekeloosheid van zijn gedrag. Daarnaast moet de werkgever bewijzen dat de gemoedstoestand van werknemer in belangrijke mate heeft bijgedragen aan de schade. Naast dat de lat voor het aannemen van roekeloosheid en eigen schuld hoog ligt, is het aantonen hiervan erg moeilijk. Indien een werknemer tot diep in de nacht een voetbalwedstrijd heeft gekeken en hierdoor bijvoorbeeld vermoeider is, betekent dit nog niet dat daarmee sprake is van eigen schuld aan de zijde van de werknemer wanneer de volgende dag een arbeidsongeval plaatsvindt.
Conclusie
Aangezien werkgeversaansprakelijkheid bij arbeidsongevallen een schuldaansprakelijkheid betreft, kan zolang aan de zorgplicht wordt voldaan geen sprake zijn van aansprakelijkheid. Werkgevers doen er dan ook goed aan na te gaan of zij hieraan voldoen, nu een verweer op grond van eigen schuld of roekeloosheid aan de zijde van de werknemer veelal geen soelaas zal bieden.
Luxemburg
Het artikel uit Luxemburg is beschikbaar in het Frans en het Engels.
Algemene eindchecklist
|
Heeft u hulp nodig bij het doorlopen van uw beleid of bij het afhandelen van een incident op de werkplek? Ons team Arbeidsrecht & Arbeidsvoorwaarden staat graag voor u klaar.
