Korte terugblik
2025 was opnieuw een jaar waarin (geo)politieke en economische ontwikkelingen voelbaar waren in de dynamiek van het familiebedrijf en haar aandeelhouders. Het bij aanvang van het jaar demissionaire kabinet Schoof had te kampen met oplopende spanningen over gevoelige dossiers, stijgende zorgkosten en de beperkte uitvoerbaarheid van plannen. Het kabinet Schoof werd op 3 juni 2025 ‘dubbel demissionair’.
De verkiezingsuitslag van 7 november 2025 en de ‘inhoudelijke en ambitieuze agenda’ van D66 en CDA werpen een beetje licht op de richting die de politiek zal kunnen kiezen. Ondersteuning van toekomstbestendige investeringen, stabiliteit in de vennootschapsbelasting en hervorming van het fiscale stelsel staan daarin op fiscaal en juridisch terrein centraal. Het is nog even afwachten tot het definitieve regeerakkoord totdat we weten welke koers er écht is gekozen. Wilt u ondertussen meer weten over de fiscale standpunten van de diverse politieke partijen, download dan onze uitgave ‘Fiscaal beleid voor het familiebedrijf in de verkiezingsprogramma’s 2025’.
Nu wordt onderhandeld, blijft onzekerheid bestaan over de richting van belangrijke dossiers. Tegelijkertijd beïnvloedden internationale spanningen, schommelingen in energie- en grondstoffenmarkten en Europese discussies over fiscale harmonisatie het ondernemersklimaat. Deze dynamiek vraagt van familiebedrijven om niet alleen wendbaar te zijn, maar ook om vooruit te denken.
Ten slotte zien wij dat de belastingheffing van (Ultra) High Net Worth Individuals ((U)HNWI’s) meer aandacht krijgt. In veel landen zijn verdere of toenemende investeringen nodig in onderwijs, gezondheidszorg en infrastructuur. Daarvoor zijn vaak extra belastinginkomsten nodig. Bovendien is de welvaartsongelijkheid wereldwijd toegenomen. De steun voor extra of minimumbelastingen voor (U)HNWI’s neemt daarmee ook toe.
Vooruitblik
Wat gaat 2026 het Nederlandse familiebedrijf brengen? Graag delen wij met u enkele thema’s om over na te denken.
1. Bedrijfsoverdrachten
Ook dit jaar is er nieuws op het gebied van bedrijfsopvolging.
Onder voorwaarden kan ondernemingsvermogen op fiscaal vriendelijke wijze worden overdragen aan de volgende generatie; via de bedrijfsopvolgingsregeling in de schenk- en erfbelasting (BOR) en de doorschuifregeling in de inkomstenbelasting (DSR). Zowel per 2024, als per 2025 én 2026 zijn diverse wijzigingen doorgevoerd. De wijzigingen leiden in het algemeen tot een zwaardere belastingdruk bij de overgang van familiebedrijven. Juist daarom is het raadzaam om tijdig te beginnen met het voorbereiden van een eventuele bedrijfsoverdracht. Een goede eigendomsstrategie van uw familiebedrijf- en vermogen, afgestemd op de wensen van alle betrokkenen, biedt ruimte om de fiscale regelingen te benutten. Daarbij kan het waardevol zijn ook alternatieve opvolgingsvormen te verkennen.
Tijdens de parlementaire behandeling van het Belastingplan 2026 heeft het kabinet besloten af te zien van versoepelingen in de BOR/DSR voor kleine belangen (minder dan 5%) in familiebedrijven. De daaraan gekoppelde beperking van de BOR/DSR tot ‘gewone aandelen’ met een minimaal belang van 5% is daarmee voorlopig ook van tafel.
Doordat deze beperking van de BOR/DSR niet in werking is getreden, blijft toepassing van de BOR/DSR mogelijk voor soortaandelen, winstbewijzen, opties, belangen in coöperaties en tracking stock. Ook het meesleep-AB en het fictief-AB blijven voor de BOR/DSR gelden. Dit geldt zowel op direct als op indirect niveau. Meer weten? Lees dan ons websitebericht van 22 oktober 2025.
2. Tijdelijk overgangsrecht fonds voor gemene rekening
Per 2025 is de fiscale behandeling aangepast van de open CV, het open FGR en buitenlandse rechtsvormen waarvoor geen vergelijkbare Nederlandse rechtsvorm bestaat. Daarbij is de zelfstandig belastingplichtige commanditaire vennootschap (de open CV) per 2025 afgeschaft en is ook de zelfstandige belastingplicht voor fondsen in de vorm van een belastingplichtig fonds voor gemene rekening (de open FGR) vervallen. Als gevolg van de aanpassingen in de kwalificatie kan het zijn dat samenwerkingsverbanden voldoen aan de nieuwe voorwaarden van een belaste FGR.
Het is nog altijd onduidelijk hoe de FGR-regels precies uitwerken. In de tussentijd geldt overgangsrecht voor samenwerkingsverbanden die bestonden op 31 december 2024 of die in 2025 zijn aangegaan. Onder dit overgangsrecht blijven dergelijke samenwerkingsverbanden vanaf 2025 voorlopig fiscaal transparant indien het samenwerkingsverband ofwel (a) vóór 1 januari 2025 het voornemen tot invoering van een inkoopvariant schriftelijk heeft vastgelegd (en dus al voor die datum bestond) of (b) – als het voornemen niet is vastgelegd of het samenwerkingsverband ná 1 januari 2025 is aangegaan - samen met haar participanten vóór 28 februari 2026 expliciet voor het behoud van de transparante status kiest.
In het geval u betrokken bent bij een CV, een FGR of een (bijzondere) buitenlands samenwerkingsverband, dan is het belangrijk om na te gaan welke gevolgen deze wetswijziging voor u heeft en of actie vóór 28 februari 2026 wenselijk is. Meer weten? Lees dan ons nieuwsbericht van 17 december 2025 voor nadere informatie.
3. Vastgoedwijzigingen per 2026
Ook op het gebied van vastgoed is er nieuws.
Het standaard overdrachtsbelastingtarief van 10,4% is per 2026 verlaagd naar 8% op de verkrijging van woningen. Het overdrachtsbelastingtarief van 8% voor woningen is alleen van toepassing als het pand op het moment van verkrijging al ‘naar zijn aard een woning is’. Het verlijden van de notariële akte van overdracht vormt het belastbare feit voor de overdrachtsbelasting en dus is dat moment bepalend voor het toepasselijke overdrachtsbelastingtarief.
Per 2026 zijn nieuwe administratieve verplichtingen ingevoerd voor alle eigenaren en gebruikers van vastgoed die vastgoed gerelateerde investeringsdiensten afnemen. Het gaat om diensten aan vastgoed, zoals renovatie, uitbreiding, reparatie of vervanging en onderhoud van vastgoed. Die diensten moeten het vastgoed meerjarig dienen. Voor dergelijke diensten met een factuurbedrag van € 30.000 of hoger geldt een (vijfjarige) btw-herzieningsperiode die gevolgen heeft voor alle ondernemers die onroerend goed bezitten of gebruiken. Meer weten? Lees dan onze ‘Prinsjesdag 2024 - Vastgoed Update’.
4. Box 3-heffing
De ontwikkelingen rondom box 3 kan gevolgen hebben voor uw fiscale positie.
Hoewel het tarief voor de vermogensrendementsheffing (box 3) per 2026 36% is gebleven, is de effectieve belastingdruk licht gestegen. Belastingplichtigen hebben te maken met een licht hoger forfait voor overige bezittingen; deze stijgt van 5,88% naar 6% (in tegenstelling tot het eerder aangekondigde 7,78%). Daarnaast is het heffingsvrij vermogen gedaald van € 57.684 (2025) naar € 51.396 (2026).
Het kabinet is voornemens om een nieuw box 3-stelsel in te voeren, waarbij inkomsten uit vermogen worden belast op basis van het werkelijk behaalde rendement. Het wetsvoorstel daarvoor wordt op dit moment behandeld in de Tweede Kamer en zou in werking moeten treden per 1 januari 2028. Voor de jaren vanaf 2023 is overbruggingswetgeving ingevoerd om het werkelijke rendement beter te benaderen (tegenbewijsregeling op het forfaitaire rendement).
5. Ruimere aangiftetermijn en verlegging ingangsdatum belastingrente voor erfbelasting per 2026
Per 2026 is de aangiftetermijn voor de erfbelasting verruimd van 8 maanden naar 20 maanden. Zolang de aangifte binnen deze termijn wordt ingediend, is geen belastingrente verschuldigd. Belastingrente wordt pas berekend indien de aangifte na 20 maanden wordt ingediend. Deze verruiming geldt voor overlijdens die plaatsvinden op of na 1 januari 2026.
6. Hoge Raad zet streep door hoog belastingrentepercentage
De Hoge Raad heeft op 16 januari 2026 geoordeeld dat het belastingrentepercentage van 8% dat wordt toegepast bij vennootschapsbelastingaanslagen in strijd is met het evenredigheidsbeginsel en het gelijkheidsbeginsel. Dat belastingrentepercentage zal daarom in de uitvoering worden verlaagd naar het algemeen belastingrentepercentage in het jaar waarover de rente wordt berekend; voor 2026 is dat percentage 5%, in eerdere jaren varieerde het tussen de 4% en 7,5%.
Omdat de Staatssecretaris van Financiën alle vergelijkbare bezwaren heeft aangewezen als massaal bezwaar, heeft deze uitspraak onmiddellijke werking voor alle belastingplichtigen die bezwaar hebben gemaakt tegen het in hun Vpb-aanslag opgenomen bedrag aan belastingrente.
Wij adviseren belastingplichtigen om vooralsnog bezwaar te blijven maken tegen Vpb-aanslagen waarin belastingrente tegen het hogere percentage is berekend, zodat hun rechten gewaarborgd blijven in afwachting van nadere aanwijzingen van de Staatssecretaris van Financiën. Meer weten? Lees dan ons nieuwsbericht van 16 januari 2026.
7. Breng de governance binnen uw familiebedrijf op orde
Het is van belang ieder jaar te beoordelen of uw ‘governance’ (nog steeds) op orde is. Bij familiebedrijven verdient een goede ‘corporate en family governance’ aanbeveling en worden ook vaak regelingen getroffen voor het privévermogen van de aandeelhouders. Daarnaast is het belangrijk dat familieleden van de verschillende generaties op verantwoorde wijze omgaan met het familievermogen. Dat vergt onder meer een goede begeleiding van jonge familieleden, maar vraagt ook om goede en duidelijke regelingen voor oudere familieleden. Verder is van belang om ‘de juiste persoon op de juiste plaats’ te hebben en een goede balans te vinden tussen het bestuur en het toezicht daarop.
Als eigenaar van het vermogen kunt u zelf ook voor een goede ‘governance’ zorgen. Denk hierbij aan het opnemen van goede regelingen:
- in uw testament;
- bij eventuele schenkingen;
- in uw levenstestament;
- bij de inrichting van de juridische structuur in de daarbij behorende stukken, ook in geval van (tijdelijke) onmogelijkheid om te besturen (belet- en ontstentenisregeling); en
- in uw juridische documentatie voor de ‘corporate governance’ van uw familiebedrijf, zoals statuten, aandeelhoudersovereenkomsten en bestuursreglementen.
Meer informatie over (verwachte) wetswijzigingen?
Wilt u weten welke wetswijzigingen er nog meer worden verwacht die gevolgen hebben voor het Nederlandse familiebedrijf? Of heeft u behoefte aan informatie over de diverse Nederlandse wetswijzigingen die per 2026 zijn doorgevoerd? Neem dan contact met ons op en download onze uitgave ‘Goed voorbereid op 2026!’. In deze uitgave zijn ook enkele wijzigingen in onze andere thuismarkten (België, Luxemburg en Zwitserland) opgenomen.
Contact
Heeft u na het lezen van dit nieuwsbericht behoefte aan een nadere toelichting op een of meer onderwerpen? Of heeft u interesse in een vrijblijvend kennismakingsgesprek? Neem dan contact op met uw Loyens & Loeff-adviseur of met een van onze adviseurs van het team Family Owned Business & Private Wealth. Wij helpen u graag verder.
