You are here:
31 maart 2020 / artikel

Mededingingsrecht in de foodsector ten tijde van ‘corona’

De huidige coronaviruspandemie trekt een zware wissel op de economie. Mededingingsautoriteiten realiseren zich dit terdege en nemen initiatieven tot tijdelijke versoepeling van tal van regels. Wat betekent dit voor uw onderneming? Om de dag schetsen wij voor u in deze blog per sector de (tijdelijke) mogelijkheden en grenzen. De derde editie van deze blog is gewijd aan de foodsector. Voor deze sector heeft de crisis bij uitstek een dubbel gezicht. Supermarkten kunnen enerzijds de grote vraag van ‘hamsteraars’ niet aan. Aan de andere kant is de horeca verplicht gesloten en kampen directe en indirecte toeleveranciers daarom met een enorme vraaguitval.

Uitwisseling van informatie en onderlinge assistentie moet kunnen, misbruik blijft verboden

Als vermeld, moeten supermarkten – en meer in het algemeen de totale detailhandelssector in food – alle zeilen bijzetten om aan de toegenomen vraag te kunnen voldoen. ACM-voorzitter Snoep heeft in een in eerdere edities van dit blog meermaals aangehaald interview aangegeven er begrip voor te hebben dat die situatie soms zal noodzaken tot onorthodoxe maatregelen: “Supermarkten mogen volgens deze 'crisisaanpak' elkaar informeren over hoeveel voorraden ze beschikken”.

Het valt goed te bepleiten dat het delen van concurrentiegevoelige informatie, wat normaal gesproken strikt verboden is, niet het enige is wat supermarkten zou moeten worden toegestaan. Te denken valt bijvoorbeeld ook aan het bij elkaar detacheren van personeel om uitval en krapte op te vangen, of het delen van logistieke kanalen om precies diezelfde redenen. Zo merkt de Britse evenknie van de ACM, de CMA, in algemene termen op dat zij samenwerking die ervoor zorgt dat essentiële goederen en diensten beschikbaar kunnen worden gemaakt voor de bevolking of een belangrijke groep binnen de bevolking, zoals belangrijke werknemers of kwetsbare consumenten, welwillend zal bezien. Aan de andere kant waarschuwt de CMA dat schaarste van bepaalde producten geen vrijbrief is om excessieve prijsstijgingen door te voeren en dat zij niet zal aarzelen daartegen op te treden op grond van het verbod van misbruik van machtspositie. Het Europese netwerk van mededingingsautoriteiten wijst leveranciers er in dit verband ook op dat het mededingingsrechtelijk is toegestaan om aan hun afnemers maximumprijzen op te leggen. Hiermee kunnen leveranciers voorkomen dat distributeurs of detailhandelaren excessieve prijzen in rekening brengen.

Een deel van de markt is in crisis

De drukte in de supermarkten staat in schril contrast met de stilte in de horeca. Zoals hierboven al opgemerkt, heeft die situatie ook haar weerslag op directe en indirecte toeleveranciers. Zo hopen frietaardappelen zich op in de opslag, omdat er door de sluiting van de horeca veel minder afnemers zijn voor deze producten. Dit is maar één van talloze voorbeelden.

In deze exceptionele situatie zullen crisiskartels – die volgens de jurisprudentie normaal gesproken niet zijn toegestaan – veel sneller zijn geoorloofd. Verdedigbaar is bijvoorbeeld dat concurrerende producenten afspraken zouden moeten kunnen maken over tijdelijke productiebeperkingen en/of onderlinge steunfondsen. Ook is denkbaar dat producenten in aanvulling op door de overheid reeds genomen maatregelen gezamenlijke steunregelingen optuigen. Brancheverenigingen zouden een en ander kunnen coördineren, iets wat in reguliere omstandigheden zelden genade vindt in de ogen van mededingingsautoriteiten (afhankelijk van de concrete invulling zou pro-actief afstemming hierover kunnen worden gezocht met de ACM). In dit kader kan ook de Europese GMO-verordening handvatten bieden. Deze verordening staat de landbouwsector  toe om onderlinge afspraken te maken om doelstellingen te verwezenlijken op het gebied van onder meer het verzekeren van een redelijke levensstandaard voor de landbouwbevolking, het stabiliseren van markten, het veilig stellen van de voorziening en het verzekeren van redelijke prijzen voor consumenten. Een voorwaarde daarbij is steeds wel dat de voordelen (het behoud van de sector en voldoende concurrentie binnen de sector na de crisis) opwegen tegen de nadelen (concurrentiebeperking gedurende de looptijd van het crisiskartel). Afspraken over minimum- of vaste wederverkoopprijzen zullen ook in deze omstandigheden die toets niet snel doorstaan.

Mocht u vragen hebben of een nadere duiding willen over uw specifieke geval neem dan contact op met Marc Wiggers (marc.wiggers@loyensloeff.com), Marc Custers (marc.custers@loyensloeff.com) Robin Struijlaart (robin.struijlaart@loyensloeff.com), Liedeke de Jonge (liedeke de jonge@loyensloeff.com), een lid van het Loyens & Loeff Food Team of uw vaste adviseur bij Loyens & Loeff. Wij helpen u graag verder.



Aanvullende maatregelen agrarische sector op noodpakket

In aanvulling op de generieke steunmaatregelen die de Nederlandse overheid heeft genomen voor bedrijven die financieel getroffen worden door de COVID-19 crisis,... lees meer

Mededingings- en staatssteunrecht in de bankensector in tijden van ‘corona’

De huidige coronaviruspandemie trekt een zware wissel op de economie. Mededingingsautoriteiten realiseren zich dit terdege en nemen initiatieven tot tijdelijke... lees meer

Mededingings- en staatssteunrecht in tijden van corona

In editie vijf van deze blog besteden wij aandacht aan de sector transport en logistiek, ook de toepassing van de staatssteunregels is een hot topic. lees meer