You are here:
15 april 2020 / artikel

Mededingings- en staatssteunrecht in de bankensector in tijden van ‘corona’

De huidige coronaviruspandemie trekt een zware wissel op de economie. Mededingingsautoriteiten realiseren zich dit terdege en nemen initiatieven tot tijdelijke versoepeling van tal van regels. Wat betekent dit voor uw onderneming?

Wij streven ernaar om de dag in deze blog per sector de (tijdelijke) mogelijkheden en grenzen te schetsen. In de zesde editie van deze blog besteden wij aandacht aan de financiële sector.

Inleiding

De financiële nood onder ondernemingen in tal van bedrijfstakken is vanwege de coronaviruspandemie hoog en de bankensector speelt een belangrijke rol bij het adresseren van die hoge nood. Banken hebben aangegeven hun verantwoordelijkheid te willen nemen. Om die reden hebben ABN AMRO, BNG Bank, Deutsche Bank, ING, Rabobank, de Volksbank en Triodos Bank via de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) bekend gemaakt dat kleine ondernemingen, die in de kern gezond zijn, zes maanden uitstel van aflossing kunnen krijgen op hun lopende leningen. Ook de Europese Commissie, als toezichthouder op het gebied van de staatssteunregels, heeft oog voor de belangrijke rol die banken kunnen spelen. In een tijdelijke kaderregeling die is opgesteld vanwege de Coronavirus-crisis, geeft de Commissie onder meer aan dat steun die door banken wordt doorgeleid aan de reële economie, niet als steun aan de banken, maar als rechtstreekse steun aan de klanten van banken wordt gezien. Tegelijkertijd doen belangenorganisaties van ondernemers en het MKB hun beklag over de moeizame kredietverlening bij banken, terwijl de overheid voor het MKB een garantstellingsregeling tot 75% van de waarde van de lening heeft geïntroduceerd. In reactie hierop heeft de NVB aangegeven dat de banken de kredietverlening aan het organiseren zijn.

Mededingingsrecht

Het kartelverbod verbiedt ondernemingen afspraken te maken die de concurrentie beperken. Onder dit verbod valt ook het uitwisselen van concurrentiegevoelige informatie tussen concurrerende ondernemingen. Echter, gedurende de huidige crisis kan het in bepaalde situaties noodzakelijk zijn om afspraken te maken of informatie uit te wisselen om knelpunten op te lossen en daarmee per saldo de mededinging te bevorderen. Zo kan schade voor ondernemingen die een krediet bij meerdere banken hebben lopen, mogelijk worden voorkomen of beperkt indien de betreffende banken gezamenlijk afspreken om gedurende ten minste een bepaalde periode uitstel van aflossing te verlenen. Ook kunnen banken eerder geneigd zijn om een uitstel van aflossing te verlenen, indien zij met andere banken informatie hebben uitgewisseld en weten dat er geen andere kredieten lopen.

ACM-voorzitter Snoep heeft in een interview met Het Financieele Dagblad aangegeven dat gedurende de coronaviruspandemie bepaalde vormen van samenwerking – waaronder dus het maken van afspraken en het delen van informatie – die normaal gesproken op gespannen voet staan met het kartelverbod, toegestaan kunnen zijn als zij bijdragen tot een oplossing of verzachting van de crisis. Als voorbeeld noemt hij dat branches ‘met elkaar afspraken [mogen] maken over een soepele omgang met debiteuren.’ De oplossingen mogen echter niet verder gaan dan noodzakelijk is om de door de crisis veroorzaakte problemen het hoofd te bieden. Gezamenlijke afspraken tussen banken over de te hanteren kredietvoorwaarden zoals rentepercentages en risico-opslagen kunnen bijvoorbeeld ook in de huidige situatie nog steeds op gespannen voet staan met het kartelverbod. 

De eerste concrete stappen worden inmiddels gezet. De in de inleiding genoemde maatregelen van de NVB houden als gezegd in dat kleinere ondernemingen, die in de kern gezond zijn, zes maanden uitstel van aflossing kunnen krijgen op hun lopende leningen. De aanpak van banken biedt ruimte voor zakelijke klanten in alle sectoren met een financiering tot 2,5 miljoen euro. De NVB benadrukt dat het hierbij gaat om een minimumregeling, waarop banken aanvullend maatwerk kunnen leveren voor zakelijke klanten. Voor MKB-Nederland gaan deze maatregelen echter niet ver genoeg. Namens MKB-Nederland pleit Jacco Vonhof voor een aanzienlijke schuldverlichting, in navolging van onder meer oud-ECB-voorzitter Mario Draghi die pleit voor soepele verlening van kredieten door banken en mogelijk zelfs kwijtschelding van kredieten indien de crisis voortduurt. Een moeizame kredietverlening door de banken is juist één van de zaken waarover ondernemers klagen. Zoals vermeld, is de reactie van de NVB op die verwijten dat de banken de kredietverlening aan het organiseren zijn.

Staatssteun

Op 19 maart 2020 heeft de Europese Commissie, in aanvulling op de bestaande staatssteunregels, een tijdelijke kaderregeling aangenomen. Deze regeling beoogt te bewerkstelligen dat de lidstaten de door de staatssteunregels geboden flexibiliteit volledig kunnen benutten om de economie te ondersteunen in de context van de uitbraak van COVID-19. Over staatsgaranties voor financieringen door banken zegt de Commissie: “Sommige lidstaten zijn van plan voort te bouwen op de bestaande leencapaciteit van de banken en hen te gebruiken als een kanaal voor steun aan bedrijven, met name aan kleine en middelgrote ondernemingen. De kaderregeling maakt duidelijk dat dergelijke steun wordt beschouwd als rechtstreekse steun aan de klanten van de banken en niet aan de banken zelf, en geeft richtsnoeren om ervoor te zorgen dat de concurrentie tussen banken zo weinig mogelijk wordt verstoord.” Voor een nadere omschrijving van de tijdelijke kaderregeling en de aanvulling daarop, zie een eerdere editie van deze blog.

Mocht u vragen hebben of een nadere duiding willen over uw specifieke geval neem dan contact op met Marc Wiggers marc.wiggers@loyensloeff.com), Marc Custers (marc.custers@loyensloeff.com), Robin Struijlaart (robin.struijlaart@loyensloeff.com) of Robert Fröger (robert.froeger@loyensloeff.com).

 



Mededingings- en staatssteunrecht in tijden van corona

In editie vijf van deze blog besteden wij aandacht aan de sector transport en logistiek, ook de toepassing van de staatssteunregels is een hot topic. lees meer

Mededingingsrecht in de sector voor medische hulpmiddelen ten tijde van ‘corona’

De huidige coronaviruspandemie trekt een zware wissel op de economie. Mededingingsautoriteiten realiseren zich dit terdege en nemen initiatieven tot tijdelijke... lees meer

Mededingingsrecht in de foodsector

De huidige coronaviruspandemie trekt een zware wissel op de economie. Mededingingsautoriteiten realiseren zich dit terdege en nemen initiatieven tot tijdelijke... lees meer